http://zien.afagh-bidari.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%84%D9%87%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%8C_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%B5%D9%87%DB%8C%D9%88%D9%86%DB%8C%D8%B3%D9%85لهستان، تاریخ صهیونیسم - تاریخچهٔ ویرایشها2026-06-06T01:44:51Zتاریخچهٔ ویرایشهای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.34.2http://zien.afagh-bidari.ir/index.php?title=%D9%84%D9%87%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%8C_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%B5%D9%87%DB%8C%D9%88%D9%86%DB%8C%D8%B3%D9%85&diff=3471&oldid=prevWikiadmin: ۱ نسخه واردشده2020-07-17T17:59:03Z<p>۱ نسخه واردشده</p>
<table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۷:۵۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="fa"><div class="mw-diff-empty">(بدون تفاوت)</div>
</td></tr></table>Wikiadminhttp://zien.afagh-bidari.ir/index.php?title=%D9%84%D9%87%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%8C_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%B5%D9%87%DB%8C%D9%88%D9%86%DB%8C%D8%B3%D9%85&diff=3470&oldid=prevWikiadmin در ۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۷:۵۹2020-07-17T17:59:03Z<p></p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><br />
<br />
<br />
نمی توان از یک تاریخ همگون و یکنواخت درباره کل لهستان سخن گفت. جنبش [[صهیونیسم|صهیونیسم]] در هر بخش از لهستان به تاریخ کشوری که آن بخش [از لهستان] بدان وابسته بود، مرتبط است؛ بدین معنا که [مثلاً] یهودیان بخش آلمانی لهستان تحت تأثیر دیدگاه های همگون و همانندسازی آلمانی، با [[صهیونیسم|صهیونیسم]] مخالف بودند. بنابراین، بحث درباره [[صهیونیسم، تاریخ|تاریخ صهیونیسم]] در لهستان را به دو مرحله تقسیم می کنیم: مرحله اول شامل [[صهیونیسم، تاریخ|تاریخ صهیونیسم]] در لهستان تجزیه و اشغال شده؛ و مرحله دوم شامل [[صهیونیسم، تاریخ|تاریخ صهیونیسم]] در لهستان مستقل. مرحله اول، خود به سه بخش تقسیم می شود تا به [[صهیونیسم، تاریخ|تاریخ صهیونیسم]] در هر بخش از بخش های لهستان پرداخته شود.<br />
<br />
===مرحله اول: لهستان تجزیه و اشغال شده:===<br />
<br />
====1ـ [[صهیونیسم|صهیونیسم]] در بخش آلمانی:====<br />
<br />
در ابتدای قرن بیستم شمار یهودیان بخش آلمانی لهستان از 50 هزار تن بیشتر نبود که همه آنان تحت تأثیر تفکر ادغامی و همگونی رایج میان یهودیان آلمان بودند و به یهودیت توجه زیادی نداشتند. از این رو، به شدت با [[صهیونیسم|صهیونیسم]] مخالف بودند؛ چرا که افکار صهیونیستی موقعیت اجتماعی آنان را در آلمان به خطر می انداخت. به رغم وجود دو مبلغ بارز صهیونیسم، یعنی زوی هیرش کالیشر و الیا گوتیماخر در بخش آلمانی لهستان و به رغم برپایی اولین کنگره جنبش [[دوستداران صهیون|دوستداران صهیون]] در شهر کاتوویچ در سال 1884، تأثیر این امور بر یهودیان بخش آلمانی لهستان بسیار ناچیز بود و حتی می توان گفت که اصلاً تأثیری نداشت.<br />
<br />
===2 ـ [[صهیونیسم|صهیونیسم]] در بخش روسی:===<br />
<br />
در پایان قرن نوزدهم جمعیت یهودیان بخش روسی لهستان در حدود 2 میلیون نفر بود. این بخش از نظر اقتصادی بخش پیشرفته ای بود و از غنی ترین مناطق لهستان و روسیه به شمار می رفت و مرکز صنعتی و تجاری و منطقه مهم حائل میان روسیه و بقیه اروپا بود. در ابتدا یهودیان این بخش با [[صهیونیسم|صهیونیسم]] همدل و همراه نبودند، حتی به تعبیر دایره المعارف یهود "دشمن و مخالف صهیونیسم" بودند. علاوه بر این گرایش ارتدوکس رایج میان یهودیان این منطقه به شدت با نظریه [[صهیونیسم|صهیونیسم]] دشمنی می ورزید. لیتواک ها، یعنی یهودیان آمده از لیتوانی، استونی، لاتوی و فنلاند، پرچم داران اصلی [[صهیونیسم|صهیونیسم]] در بخش روسی لهستان بودند. برای آنان [[صهیونیسم|صهیونیسم]] به منزله ابزار نجات و رهایی از سرکوب دوگانه ای بود که از طرف روس ها و مردم بالتیک بر آنان وارد می شد. اما وضع در مناطق دیگر بخشروسی لهستان متفاوت بود؛ در آن مناطق یهودیان، به ویژه بخش های هامشی یهودیان لهستان روسیه که دور از منطقه مرکزی صنعتی پیشرفته زندگی می کردند، از همان ابتدا از افکار صهیونیستی استقبال کردند و راه نجات خود را در آن دیدند.<br />
<br />
دولت روسیه نیز بر این اساس که [[صهیونیسم|صهیونیسم]] وسیله کارآمدی برای مبارزه با افکار سوسیالیستی و انقلابی و نیز راهی برای خلاص شدن از سرریز جمعیت یهودی است، به افکار صهیونیستی خوشامد گفت. دایره المعارف یهود در این باره چنین می گوید: "واکنش غیر یهودیان لهستانی به جنبش [[صهیونیسم|صهیونیسم]] مثبت بود؛ چون در نظر آنان مهاجرت یهودیان به فلسطین بهترین راه برای سرعت دادن به اخراج یهودیان از لهستان بود".<br />
<br />
قبول برنامه هلسنگفورس (1906) که طرفدار مطالبه منافع آنی و فوری و "حقوق مشروع" قومیت یهودی بود، موجب شد که یهودیان طرفدار [[صهیونیسم|صهیونیسم]] در موضع دشمنی مستقیم با دیگر اقلیت ها و قومیت های غیریهودی و نیز دولت روسیه تزاری قرار بگیرند که این دولت منادی برتری ملیت روسی اسلاوی بر همه ملیت ها و قومیت ها بود؛ این دشمنی گاه شکل سرکوب سیاسی و بستن روزنامه ها را به خود می گرفت و گاه نیز به شکل تحریم و بایکوت اقتصادی یهودیان، به خصوص در محافل مردمی و توده ای در می آمد. در همین سال ها مجموعه ای از یهودیان مخالف [[صهیونیسم|صهیونیسم]] ظهور کردند که کار خود را از طریق [[کنِست (پارلمان)|پارلمان]] لهستان موسوم به "سییم" پیش می بردند و به "سییمی ها" یا "طرفداران پیوستن به سییم" معروف شدند. جنبش [[صهیونیسم|صهیونیسم]] شرکت در [[کنِست (پارلمان)|پارلمان]] ها، چه روسی (دوما) و چه لهستانی (سییم) را تحریم کرده بود، اما با تحولات سیاسی و ظهور این گروه رقیب صهیونیست ها در انتخاب یکی از نمایندگان جنبش در لودز [به عضویت در پارلمان] موفق شدند. به رغماین تحرک سیاسی و تبلیغاتی جنبش صهیونیسم در مهاجرت دادن شمار زیادی از یهودیان به فلسطین در این دوره توفیقی حاصل نکرد.<br />
<br />
با شروع [[جنگ|جنگ]] جهانی اول، فعالیت های [[صهیونیسم|صهیونیسم]] در لهستان متوقف شد و پس از اشغال لهستان از سوی دولت های محور، جنبش کارگران [[صهیون|صهیون]] زیر نظارت نیروهای محور شروع به فعالیت کرد. دولت های محور می خواستند با استفاده از فعالیت های صهیونیستی با مطامع [[انگلیس ـ اسرائیل، روابط|انگلستان]] در فلسطین مبارزه کنند.<br />
<br />
===3 ـ [[صهیونیسم|صهیونیسم]] در گالیسی (بخش اتریشی لهستان):===<br />
<br />
سیر تحول و برآمدن جنبش [[صهیونیسم|صهیونیسم]] در گالیسی، با سیر این جنبش در دیگر مناطق لهستان آشکارا متفاوت بود. از یک طرف دولت [[اتریش ـ اسرائیل، روابط تجاری|اتریش]] از دولت تزاری روسیه لیبرال تر و آزادمنش تر بود و از طرف دیگر جنبش [[صهیونیسم|صهیونیسم]] خواستار کمک اتریش و [[آلمان ـ اسرائیل، روابط|آلمان]] برای تحقق بخشیدن به نظریه میهن ملی یهود بود. جنبش [[صهیونیسم|صهیونیسم]] در گالیسی در میان طرفداران جنبش [[روشنگری یهودی|روشنگری یهودی]] شکل گرفت و برآمد.<br />
<br />
به دیگر سخن، جنبش [[صهیونیسم|صهیونیسم]] در گالیسی از همان آغاز متأثر از بینش معرفتی امپریالیستی نهفته در روشنگری و نیز بعد ملی آرمان گرایی برخاسته در کشورهای اروپای مرکزی بود. امپراتوری [[اتریش ـ اسرائیل، روابط تجاری|اتریش]] ـ مجارستان به یهودیان به چشم گروهی دینی و نه قومی می نگریست؛ در کوران درگیری و کشمکش میان اقوام امپراتوری، لهستانی ها تلاش می کردند تا یهودیان را به صفوف خود بپیوندند تا از نظر شمار بر اوکراینی ها برتری یابند؛ همان گونه که اوکراینی ها هم در همین صدد بودند.<br />
<br />
این رویکرد با مخالفت گسترده صهیونیست های وطن گزین مواجه شد که آن را رویکردی می دیدند که موجب آمیختگی و همانندشدن هرچه بیشتر یهودیان [با جوامع پیرامون خود] می شود؛ این دسته از صهیونیست ها بر این نکته پا می فشردند که هدف [[صهیونیسم|صهیونیسم]] همان هجرت به فلسطین است و از این رو اصرار داشتند که تمام تلاش و نقش [[صهیونیسم|صهیونیسم]] در کشورهای دیگر باید محدود به جنبه های فرهنگی و آموزشی و مالی لازم برای تحقق هدف اصلی یعنی مهاجرت و اسکان در فلسطین باشد. از این رو کنگره کراکوف در سال 1906 به راه حلی تلفیقی در این زمینه دست یافت و براساس آن مسئولیت دفاع از حقوق سیاسی و مدنی یهودیان را به عهده حزب نوبنیاد قومی یهودی گذاشت و مأموریت جمع آوری پول و کمک و آموزش و فرهنگ صهیونیستی را به سازمان [[صهیونیسم|صهیونیسم]] محول کرد. کنگره کراکوف اگرچه نماینده گرایش های گوناگون صهیونیستی در [[اتریش ـ اسرائیل، روابط تجاری|اتریش]] به شمار می رفت، اما در عمل صحنه و عرصه ویژه صهیونیست های گالیسی بود.<br />
<br />
در سال 1907 حزب قومی یهودی، که ویترین و دکوری بیش نبود، موفق شد چهار نماینده به اولین [[کنِست (پارلمان)|پارلمان]] [[اتریش ـ اسرائیل، روابط تجاری|اتریش]] بفرستد که سه تن از آنان از گالیسی بودند و چهارمی از بکونیا بود. در گیر و دار این مبارزات سیاسی، صهیونیست ها توانستند از طریق مطبوعات یدیشی و لهستانی زبان، تجمعات یهودی گالیسی را زیر سلطه خود در آورند؛ صهیونیست های گالیسی حتی موفق شدند یک مهاجرنشین (شهرک) ویژه خود در فلسطین برپا کنند و زنجیره ای از [[مدارس|مدارس]] عبری تأسیس نمایند و بر مدرسه های بارون دی هیرش تسلط پیدا کنند و طرفداران ادغام و همانند شدن یهودیان را از آن [[مدارس|مدارس]] اخراج نمایند. ذکر این نکته نیز لازم است که شمار زیادی از یهودیان گالیسی از فرانکیست ها بودند. (پیروان فرانک که متأثر از روشنگری و تفکر ملی آرمان گرا بود.)<br />
<br />
با روشن شدن آتش [[جنگ|جنگ]] جهانی اول، جنبش [[صهیونیسم|صهیونیسم]] در لهستان [[اتریش ـ اسرائیل، روابط تجاری|اتریش]] فلج شد؛ چون نیروهای روسیه، در ابتدای جنگ، گالیسی را به مدت یک سالاشغال کردند و همین موجب فرار بیش از نیمی از یهودیان به داخل [[اتریش ـ اسرائیل، روابط تجاری|اتریش]] و به ویژه لاتوی شد. با تغییر جریان امور جنگ، جنبش [[صهیونیسم|صهیونیسم]] فعالیت های خود را با احتیاط از سر گرفت و منتظر ماند تا نتایج [[جنگ|جنگ]] روشن شود.<br />
<br />
===مرحله دوم: لهستان مستقل:===<br />
<br />
ویژگی های این مرحله از این قرار است:<br />
<br />
1. افزایش شمار اعضای سازمان صهیونیسم؛ به گونه ای که تنها رقیب سازمان در زمینه تسلط بر یهودیان لهستان، سازمان ارتدوکس اگودات [[اسرائیل|اسرائیل]] بود.<br />
<br />
2. موفقیت همه جنبش های صهیونیستی در بخش های مختلف لهستان در نفوذ و جای دادن و نشاندن خود در مرکز جنبش های کارگری (کارگران یهود) و دینی (مزراحی)؛ اما این جنبش ها در نفوذ به دیگر جنبش های غیر کارگری و غیر دینی ناکام ماندند.<br />
<br />
3. این ناکامی موجب بروز درگیری های حزبی شد که در واقع تعبیری از درگیری و مبارزه دو بینش وطن گزین و وطنی بود. وطنی ها همواره می کوشیدند تا [[صهیونیسم|صهیونیسم]] را از ورود به مقابله و رویارویی با دولت ها باز دارند، اما وطن گزین ها معتقد بود که رویارویی با دولت، موجب مهاجرت یهودیان به فلسطین می شود که همان هدف اصلی است. این کشمکش در نهایت به شکست وطنی ها (صهیونیست های عمومی) انجامید.<br />
<br />
4. اهمیت یهودیان لهستان و اهمیت مهاجرت یهودیان از لهستان به فلسطین افزایش یافت.<br />
<br />
به رغم همه این انشعاب ها و اختلاف نظرها و چنددستگی ها، به جز جنبش چپ کارگری تندرو، کارگران صهیون، و صهیونیست های تجدیدنظرطلب، تمام احزاب صهیونیستی در چارچوب، [[سازمان جهانی صهیونیسم|سازمان جهانی صهیونیسم]] باقی ماندند. جنبش چپ کارگریبا جنبش های سوسیالیستی و کارگری جهانی مرتبط شد و با رد همکاری با بورژوازی و بلشویک ها در رسیدن به قدرت یاری رساند. صهیونیست های کارگری برای تحکیم موقعیت خود در میان کارگران یهودی به پیروزی بلشویک ها تکیه داشتند، اما صهیونیست های تجدیدنظرطلب با تکیه بر موضع سرسخت و سازش ناپذیر و نیز ویژگی قومی وطن گزین افراطی خود، درصدد جذب جوانان [یهودی] بودند. تجدیدنظرطلبان موفق شدند جوانان یهودی را به حرکت وادارند و در سال 1930 برنامه و نقشه وسیعی را برای مهاجرت دادن یهودیان از لهستان به فلسطین اعلام کردند.<br />
<br />
این برنامه با مخالفت شدید یهودیان روبرو شد؛ چون موجب تشدید [[یهودستیزی|یهودستیزی]] در لهستان می شد، اما با این حال موجب شد که موضع تجدیدنظرطلبان در درون جنبش [[صهیونیسم|صهیونیسم]] تقویت شود؛ زیرا دولت لهستان که عناصر یهودستیز در آن شرکت داشتند از این برنامه به شدت استقبال و از تجدیدنظرطلبان حمایت کرد. این دولت معتقد بود که تجدیدنظرطلبان تبلور و تجسم عینی روحیه وطن گزین (مهاجرت) و رد همه اشکال همانند شدن یا بستگی به غیر از "ملت یهود" هستند.<br />
<br />
مخالفت یهودیت با صهیونیسم، اساساً در جنبش هایی متمرکز شده بود که طرفدار آمیخته و همانند شدن یهودیان با جامعه لهستان بودند؛ مثل طرفداران و اعضای [[بوند، حزب|حزب بوند]] و سییمی ها (پارلمانی ها). ارتدوکس های جنبش اگودات [[اسرائیل|اسرائیل]] و [[حاخام|حاخام]] های حسیدی (به رغم این که بعضی از حسیدی ها [[صهیونیسم|صهیونیسم]] را تأیید می کردند) هسته اصلی مخالفت با [[صهیونیسم|صهیونیسم]] را در میان یهودیان تشکیل می دادند.<br />
<br />
طرفداران ادغام و همانند شدن اعم از بوندی ها و سییمی ها با ترویج [[زبان عبری|زبان عبری]] مخالف و خواستار استفاده از [[زبان یدیشی|زبان یدیشی]] به عنوان زبان قومی یهودبودند. روابط اینها با دولت لهستان متزلزل و ناپایدار بود؛ چون اینها هم ویژگی قومی داشتند و هم در عین حال طرفدار همانند شدن و نیز طرفدار ایدئولوژی های انقلابی بودند.<br />
<br />
در فاصله دو جنگ، جنبش [[صهیونیسم|صهیونیسم]] نقش مهمی در مهاجرت دادن یهودیان لهستان ایفا کرد، تا جایی که لهستان پس از جلوگیری کمونیست ها از مهاجرت یهودیان روسیه، اولین منبع صادرکننده نیروی انسانی وطن گزین به فلسطین بود. بیشتر این مهاجران از جوانان طرفدار [[صهیونیسم کارگری|صهیونیسم کارگری]] با گرایش وطن گزین بودند. فعالیت های صهیونیستی در لهستان پس از به قدرت رسیدن کمونیست ها، متوقف شد.<br />
<br />
==مأخذ:==<br />
#المسیری، عبدالوهاب: '''''دایره المعارف یهود، یهودیت و صهیونیسم'''''، ترجمه مؤسسه مطالعات و پژوهش های تاریخ خاورمیانه، دبیرخانه کنفرانس بین المللی حمایت از انتفاضه فلسطین، جلد ششم، چاپ اول، پاییز 1382.</div>Wikiadmin