Wikiadmin در ‏۱۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۴:۰۹

2020-07-14T04:09:52Z

صفحهٔ تازه

تحولات پس از فروپاشی شوروی، [[اسرائیل|اسرائیل]] را برآن داشت تا بلافاصله پس از استقلال جمهوریهای سابق، روابط خود را با ابزار دیپلماسی و تجارت توسعه بخشد. از آن پس [[اسرائیل|اسرائیل]] کوشید تا نقش فعالی را در تحولات [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] بازی کند. [[اسرائیل|اسرائیل]] در راستای سیاستهای خود در پی دستیابی به یک متحد غیرعرب در منطقه قفقاز و آسیای مرکزی بود و [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] نیز سعی می کرد از طریق اسرائیل، دروازه روابط با غرب (عموما) و آمریکا (خصوصا) را فتح کند.

در مارس 1992 پروازهای مستقیم چارتر میان [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] و [[اسرائیل|اسرائیل]] به طور منظم برقرار شد. اولین دیدار مقامات جمهوری [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] از [[اسرائیل|اسرائیل]] در سپتامبر 1992 صورت گرفت و [[اسرائیل|اسرائیل]] در فوریه 1993 در باکو سفارت خود را افتتاح کرد و [[نتانیاهو، بنیامین|بنیامین نتانیاهو]] نخست وزیر وقت [[اسرائیل|اسرائیل]] در 29 اوت 1997 در راه بازگشت خود از [[ژاپن ـ اسرائیل، روابط|ژاپن]] و کره جنوبی طی یک توقف کوتاه در باکو، با حیدرعلی اف رئیس جمهور [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] ملاقات کرد؛ سفری که منجربه توسعه چشمگیر حجم روابط میان دو کشور شد. اگرچه تا سال 2006 [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] سفارت خود در تل آویو را راه اندازی نکرد، اما همواره از تلاش خود برای باز کردن سفارت در صورت مهیا شدن شرایط سخن گفته است.

==الف ـ تاریخچه حضور یهودیان در آذربایجان:==

بنابر ادعای منابع صهیونیستی، سابقه حضور یهودیان در منطقه [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] به قرنها قبل بازمی گردد.یهودیان [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] به دو گروه عمده تقسیم می شوند: [[اشکنازیها|اشکنازیها]] و یهودیان ایرانی. [[اشکنازیها|اشکنازیها]] در قرن 19 همزمان با تلاشها و فعالیتهای روسیه تزاری برای تحمیل فرهنگ خود بر منطقه، به [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] مهاجرت و در آنجا سکونت گزیدند. دسته ای دیگر از [[اشکنازیها|اشکنازیها]] نیز در دوره [[جنگ|جنگ]] جهانی دوم برای فرار از دست نازیها به [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] مهاجرت کردند. یهودیان ایرانی که به یهودیان کوهستان قفقاز معروفند، حدود دو هزار سال قبل در این منطقه سکنی گزیده اند. این دسته از یهودیان به علت مجاورت و همزیستی با مسلمانان، زبان تاتی (Tati) را از مسلمانان فراگرفتند، اما همچنان به دین خود باقی ماندند.

این تحول منجر به آن شد تا این دسته از یهودیان به یهودی ـ تاتی معروف شوند. بعدها آنان تحت برخی شرایط به روستاهای کوهستانی طرف دیگر دریای سیاه و خزر مهاجرت کردند. در پایان قرن 19 و آغاز قرن بیستم، یهودیان کوهستان به عنوان مزرعه دار و باغدار در جوامع کوچک و منزوی خود زندگی می کردند. عمده ترین مناطق سکونت یهودیان در [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] عبارتند از:

===1 ـ روستای پریوولنوئه:===

این روستا (Privolnoe) روستایی دورافتاده در شمال رشته کوههای تالش که محل سکونت دو گروه کوچک یهودیان کوهستان یعنی گروه گریم (Greim) یا گرئی زدک (GereiTzedek) و گروه سوبوتنیکها (Sobbotniks)است. گریمها که 35 تا 40 درصدجمعیت روستای پریوولئونه را تشکیل می دهند، اشکنازیهای ارتدوکسی اند که اغلب تحصیلکرده اند. این دسته از یهودیان به کودکان خود [[زبان عبری|زبان عبری]] را آموخته و در مدارس نیز به این زبان تحصیل می کنند. سپس آنان را به [[مدارس|مدارس]] یهودی ـ مذهبی (یشیوا) در روسیه یا اسرائیل می فرستند. اگرچه در سال 1936 و به دستور استالین دو کنیسه گریمها بسته شد و آنان دیگر نه کنیسه و نه [[حاخام|حاخام]] دارند، اما اکثر آنها (مخصوصا زنان گریمی) کاملاً مذهبی اند. با این حال از دهه 1960 و پس از آن جوانان گریمی برای تحصیل در دانشگاههای روسیه، این منطقه را ترک کرده و به همین خاطر جامعه گریمی از هم پاشیده و در حال متلاشی شدن است، اما وضعیت سوبوتنیکها بهتر است.

===2 ـ کوبا:===

کوبا (Kuba) در سال 1742 و به دست فتحعلی خان ساخته و محلی برای سکونت یهودیان آواره از خانه و کاشانه خود شد. رود کوچک گوریانچای این شهر را به دو بخش تقسیم می کند: مسلمانان شیعه آذری در شمال و یهودیان در ساحل جنوبی این رود، سکونت دارند. بخش یهودی نشین شهر کوبا به شهرک یهودیان یورسکاتیا اسلوبودا (Yeverskatya Sloboda)معروف است که در زمان اتحاد جماهیر شوروی نام آن را به "شهرک سرخ" تغییر دادند. جمعیت اسلوبودا را یهودیان روستاهای کلگات (Kulgat) ، کرچاگ (Karchag) شودوح (Shuduh) و کریز (Kryz)تشکیل می دهند. در دهه 1780 یهودیان استان گیلان به این شهر مهاجرت کردند. هر یک از گروهها، محله جداگانه ای برای خود دارند. به علت همزیستی و همجواری یهودیان با مسلمانان در "اسلو بودا"، این شهرک به اورشلیم (بیت المقدس) کوچک معروف شده است. در سال 1938، اتحاد جماهیر شوروی، یهودیان کوهستان را مجبور به تغییر خط و زبان خود کرد. در سال 1991 و به دنبال فروپاشی شوروی جمعیت یهودیان اسلوبودا کاهش چشمگیری یافت و اغلب آنان برای یافتن فرصتهای بهتر اقتصادی به اسرائیل، آمریکا و اروپا مهاجرت کردند. جامعه فقیر کنونی اسلوبودا شدیدا وابسته به حمایت مالی خویشاوندان خود در خارج کشور و سازمانهای خیریه یهودی از جمله AJDC (American Joint Distribution Committee) است. پس از قدرت گیری حیدرعلی اف سه کنیسه و کالج یهودی که در دوره های قبل تخریب و تملک شده بود به جوامع یهودی برگردانده شد. علی اف بازسازی ساختمانها را تسهیل و روابط خوبی با یهودیان برقرار کرد. جمعیت امروزی یهودیان در شهر کوبا تقریبا سه هزار نفر است.

===3 ـ باکو:===

باکو پایتخت [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] تقریبا 15 هزار یهودی را در خود جای داده است. با تأکید بر اصل "آزادی ادیان" در قانون اساسی آذربایجان، جوامع یهودی در باکو رشد و توسعه چشمگیری یافته اند. شهر باکو دارای سه کنیسه و 10 تا 15 سازمان یهودی فعال است که یکی از مهمترین آنها "مرکز اسرائیلی برای برنامه های آموزشی" نام دارد. ضمنا در این شهرک یک روزنامه یهودی چاپ و منتشر می شود."

از دیگر مناطق سکونت یهودیان در [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] می توان به روستاهایی چون کراسنایا (Krasnaya) و وارتاشن (Vartashen) اشاره کرد.

==ب ـ عوامل و شرایط مؤثر بر توسعه روابط :==

روابط دیپلماتیک رسمی میان [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] و [[اسرائیل|اسرائیل]] تنها دو سال پس از به رسمیت شناخته شدن [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] از جانب اسرائیل یعنی در سال 1993 آغاز شد و سپس رشد چشمگیری پیدا کرد. شدت و حدت توسعه روابط به گونه ای بود که الیعزر یوتوت (Eliezer Yotvat) اولین [[سِفر|سفر]] [[اسرائیل|اسرائیل]] در [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] ادعا کرد که موفق شده است روابط [[اسرائیل|اسرائیل]] و جمهوری [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] را از نقطه "صفر" به "سطح عالی" برساند.

مهمترین دلایل و شرایط مؤثر در توسعه روابط سیاسی، اقتصادی و نظامی ـ امنیتی [[اسرائیل|اسرائیل]] و آذربایجان عبارتند از:

===1 ـ دلایل و شرایط سیاسی:===

نگرش [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] به روسیه و موقعیت استراتژیک خود در منطقه همواره منفی و بدبینانه بوده است. جمهوری [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] از سال 1988 یعنی حتی قبل از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، به واسطه نوع ساختار و مرزبندی قومی در منطقه قفقاز درگیر مناقشه ای با منشأ قومی و مذهبی به نام مناقشه قره باغ است که بر اثر آن و به ویژه از سال 1992 تا به امروز حدود 20 درصد خاک خود که شامل ایالت خودمختار قره باغ و مناطق پیرامونی آن می شود را از دست داده است. حمایت علنی روسیه از قره باغ و ارمنستان باعث شده است که نگرش [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] به سیاست خارجی این کشور همواره با چاشنی بدبینی و ترس همراه باشد. همجواری با قدرت منطقه ای ایران نیز یکی دیگر از دلایل نگرانیهای منطقه ای [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] است.

[[پراکندگی جمعیت|پراکندگی جمعیت]] آذری در منطقه با نرخ مثبت برای ایران، همواره دغدغه جذب ساکنان [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] به ایران را رقم می زند. مجموعه تحولات فوق باعث شده است تا [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] برای حل بحران به غرب، متوسل شود. حضور آمریکا در [[آسیای میانه ـ اسرائیل، روابط|آسیای میانه]] پس از 11 سپتامبر این حس را در [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] تقویت کرد که تحت این شرایط روابط با آمریکا را توسعه بخشد و مسئولان [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] که از گذشته دور از نفوذ یهودیان در آمریکا و لابی قدرتمند آنان آگاه بودند، یکی از مبانی سیاست خارجی خود را برپایه نزدیکی هرچه بیشتر به یهودیان پایه ریزی کردند. افرایم اینبار رئیس مرکز بگین ـ سادات معتقد است که ترس از اسلام رادیکال و ایران و بدگمانی نسبت به روسیه، [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] را مجاب کرده است تا به بلوک غرب بپیوندد. در ضمن وی یادآور می شود که [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] می خواهد از طریق [[اسرائیل|اسرائیل]] از آمریکا امتیاز بگیرد. به عبارت دیگر، [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] آرزومند با اسرائیل، مورد توجه آمریکا قرار بگیرد.

حکومت [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] در راستای اصول سیاست خارجی خود روابط خوبی را با یهودیان ساکن این کشور دنبال می کند. دیدار حیدرعلی اف رئیس جمهور [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] از کنیسه شهر تانس (Tats) و نصب تصویر او در دفتر کنیسه یکی از نشانه های اینبهبود روابط است. علی رغم آن که دولت حاکم بر آذربایجان، شیعی است، اما جوامع یهودی آن مواجهه کمتری با موضع گیری آنتی سمیتیک دارند.

جندی زلمانویچ (Genddy Zelmanovich) رئیس جامعه یهودیان اشکنازی [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] معتقد است که یهودیان [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] مسائل و مشکلات یهودیان جوامع دیگر را ندارند. مارک لوین جوامع دیگر را ندارند. مارک لوین معاون اجرایی NCSJ نیز معتقد است: [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] کشور مسلمانی است که در آن، جامعه یهودی به هیچ عنوان تهدید نمی شود و حکومت، روابط دیپلماتیک مناسبی با [[اسرائیل|اسرائیل]] دارد. حیدرعلی اف در 19 آوریل 2001 در پیام به یهودیان این کشور، کشتار یهودیان در [[جنگ|جنگ]] جهانی دوم را فاجعه خواند و با یهودیان کشورش ابراز همدردی کرد. رئیس جمهور در پیام دیگری نقش یهودیان در تاریخ و فرهنگ جمهوری [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] را مهم توصیف کرد.

جمهوری آذربایجان در کنفرانس بین المللی ضد نژادپرستی در شهر [[دوربان، کنفرانس بین المللی ضد نژادپرستی ـ 2001|دوربان]] [[آفریقای جنوبی ـ اسرائیل، روابط|آفریقای جنوبی]] سندی که اعضای سازمان کنفرانس اسلامی در محکومیت رژیم صهیونیستی به این کنفرانس ارائه کرده بودند را امضاء نکرد. وزارت امور خارجه [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] دلیل این اقدام را جلوگیری از به هم خوردن روابط [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] با [[اسرائیل|اسرائیل]] عنوان کرد. حیدرعلی اف به مناسبت سالگرد تشکیل رژیم غاصب صهیونیستی ضمن ارسال پیام تبریک به رئیس جمهور و نخست وزیر رژیم صهیونیستی ابراز امیدواری کرده است که رهبران رژیم صهیونیستی در راستای گسترش مناسبات هرچه بیشتر باکو ـ تل آویو از هیچ تلاشی فروگذار نکنند.

در تبیین تاریخچه این راهبرد به عملکرد [[اسرائیل|اسرائیل]] در سالهای دهه 1950 اشاره می شود. در آن زمان [[بن گوریون، دیوید (1973ـ1886)|دیوید بن گوریون]] رهبر اسرائیل درصدد بود تا یک اتحاد خاورمیانه ای غیر عربی شامل ترکیه، اتیوپی، ایران و [[اسرائیل|اسرائیل]] به وجود آورد. سیاست مذکور که به عنوان استراتژی پیرامون Priphery Strategy نامیده می شد، به دلیل سقوط شاه ایران در اواخر دهه 1970 به شکست انجامید.

از آن پس [[اسرائیل|اسرائیل]] درصدد ایجاد روابط دوستانه با کشورهایی بود که اکثر جمعیت شان را مسلمانان تشکیل می دادند تا به این ترتیب، وجهه دینی درگیری [[اسرائیل|اسرائیل]] با اعراب را کمرنگ ساخته و حتی به حذف آن کمک کند. موفقیت [[اسرائیل|اسرائیل]] در این سیاست، می توانست به از بین بردن این برداشت که تمام کشورهای مسلمان علیه [[اسرائیل|اسرائیل]] متحد شده اند، بینجامد.

یکی دیگر از زمینه های تقویت روابط صهیونیستی، اشتراک منافع آن دو از ناحیه ایجاد و توسعه روابط با [[ترکیه ـ اسرائیل، روابط|ترکیه]] است. برای [[اسرائیل|اسرائیل]] [[ترکیه ـ اسرائیل، روابط|ترکیه]] دروازه ورود به [[آسیای میانه ـ اسرائیل، روابط|آسیای میانه]] و قفقاز است. حمایت [[ترکیه ـ اسرائیل، روابط|ترکیه]] از [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] در [[جنگ|جنگ]] [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] و ارمنستان در آوریل 1993 و موضع گیریهای جانبدارانه بعدی [[ترکیه ـ اسرائیل، روابط|ترکیه]] نسبت به [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] در بحران قره باغ و تمایل و تحسین [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] از [[ترکیه ـ اسرائیل، روابط|ترکیه]] دموکراتیک، بهره مندی [[ترکیه ـ اسرائیل، روابط|ترکیه]] از اقتصاد بازار آزاد و نظام سیاسی مبتنی بر سکولاریسم علی رغم ماهیت اسلامی جامعه، زمینه های تحکیم روابط [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] و [[ترکیه ـ اسرائیل، روابط|ترکیه]] را فراهم آورده است، پیوندی که به احیاء جهان ترکیمی اندیشد.

بر مبنای این اشتراک منافع، نوعی اتحاد سه جانبه میان باکو ـ آنکارا ـ تل آویو شکل و توسعه یافت.

[[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] تا حدودی موفق شد از طریق اسرائیل، دروازه غرب را بگشاید، به گونه ای که در برهه ای، [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] که غرب و به ویژه آمریکا را ناتوان از حل مسئله قره باغ دید، تصمیم گرفت ضمن تجدیدنظر در سیاست خارجی خود، از تواناییهای روسیه برای حل بحران استفاده کند. این کشور حتی کوشید تا روابط خود با تهران را بهبود بخشد. همین چرخش، دلیل کافی بود تا آمریکا سعی در تقویت و بهبود روابط خود با [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] داشته باشد. اما از آنجا که به دلیل موضع گیری کنگره در مخالفت با اقدامات [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] در ارمنستان نمی توانست آشکارا از این کشور حمایت کند، [[اسرائیل|اسرائیل]] را به ایجاد رابط صمیمانه تر با [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] تشویق کرد.

===2 ـ دلایل و شرایط اقتصاد:===

جمهوریهای جدید آسیای مرکزی از نظر اقتصادی آن قدر فقیرند که مایلند کمک مالی پیشنهادی هر کشوری را به شکل سرمایه گذاری یا کمک مستقیم بپذیرند. نرخ رشد بالای بیکاری در [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] و نگاه نیروی کار آن به ایران، این نکته را به اذهان سیاستمداران اسرائیلی متبادر ساخته که این کشور می تواند با سرمایه گذاری مالی و تأسیس مراکز صنعتی، نگاه [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] را به خود معطوف سازد. بنابر عقیده اقتصاددانان اسرائیلی، از آنجا که اقتصاد [[اسرائیل|اسرائیل]] مبتنی بر صنایع سبک، تکنولوژی بالا و کشاورزی است، از این رو می تواند به [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] مستعد توسعه بخش غیرنفتی از جمله صنایع پتروشیمی کمک شایانی کند. به عنوان مثال، شرکتهای [[اسرائیل|اسرائیل]] نتافیم (Netafim) ، تاهال (Tahal) ، آربل (Arbel)و فابرن گاردنز (Fabren Gardens) در زمینه های فرآوری و بسته بندی فرآورده های کشاورزی، سیستمهای آبیاری قطره ای، ماهیگیری و طرحهای کشاورزی در [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] فعالیت دارند.

[[نفت|نفت]] دیگر عامل تقویت روابط اقتصادی [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] و اسرائیل است. اسرائیل به عنوان دومین خریدار بزرگ [[نفت|نفت]] آذربایجان، تقریبا یک ششم [[نفت|نفت]] مصرفی خود را از [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] وارد می کند. تأسیس خط لوله نفتی باکو ـ جیحان از جمله موارد مهم سیاسی، اقتصادی و استراتژیک میان [[اسرائیل|اسرائیل]] و [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] است. [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] به علت عدم دسترسی به آبهای آزاد تنها از دو مسیر قادر به صدور نفت خود به جهان است: مسیر "ایران و خلیج فارس" و "ترکیه و دریای سیاه". کیفیت [[نفت|نفت]] دریای خزر نیز با اقبال گسترده ای در جهان صنعتی روبه رو است. واشنگتن نیز در تلاش است تا با جلب حمایت کشورهای طرفدار غرب منطقه یعنی آذربایجان، [[ترکیه ـ اسرائیل، روابط|ترکیه]] و گرجستان انحصار [[نفت|نفت]] را در مقابل مسیر قطب مخالف یعنی روسیه و ایران از آن خود سازد.

بر همین اساس [[اسرائیل|اسرائیل]] با پیوستن به بلوک غرب درصدد است تا از سویی، دسترسی به [[نفت|نفت]] مورد نیاز خود را تضمین کند و از سوی دیگر، قرار دادن خود در مسیر عبور نفت، از حق ترانزیت وموقعیت استراتژیک آن بهره برداری کند. بنابراین، تل آویو سعی وافری داشت تا [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] را قانع کند که مسیر باکو ـ جیحان بهتر و سودمندتر از مسیر ایران ـ خلیج فارس است. [[نفت|نفت]] [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] از طریق باکو ـ تفلیس و جیحان به دریای مدیترانه در 373 مایلی شهر بندری اشکلون (عسقلان) می رسد. جیحان همچنین فاصله چندانی با پالایشگاه حیفا ندارد و نکته دیگر آن که، از طریق مسیر اشکلون ـ ایلان نفت، در دریای سرخ به هندوستان، [[چین ـ اسرائیل، روابط|چین]] و [[ژاپن ـ اسرائیل، روابط|ژاپن]] عرضه می شود.

در ازای انتفاع و مشارکت [[اسرائیل|اسرائیل]] از این پروژه و دریافت نفت، [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] نیز از خدمات پزشکی، زیرساختاری و تکنولوژی عالی بهره مند می شود. در سایه این تحولات، تراز تجارت [[اسرائیل|اسرائیل]] و [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] از سه میلیون و 500 هزار دلار در چهار ماهه اول سال 1993 به 205 میلیون و 800 هزار دلار در سال 2004 و به رقم 104 میلیون و 500 هزار دلار در چهار ماهه اول سال 2006 افزایش یافت. به گونه ای که حتی برخی ادعا کرده اند [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] قطب همکاری اقتصادی [[اسرائیل|اسرائیل]] در منطقه است.

===3 ـ دلایل و شرایط نظامی ـ امنیتی:===

مقامات [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] به خاطر آنچه خود آن را ترس از انقلاب اسلامی ایران می نامند همکاریهای اطلاعاتی و امنیتی نزدیکی با [[اسرائیل|اسرائیل]] برقرار کرده اند. این همکاریها که پس از دیدار نتانیاهو که از باکو، توسعه یافت، شامل تبادل اطلاعات، اطلاعات روزانه و تجزیه و تحلیل داده ها (داده های گردآوری شده توسط ماهواره های اسرائیلی) است. [[اسرائیل|اسرائیل]] به آموزش نیروهای امنیتی و اطلاعاتی [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] مبادرت می ورزد، ضمن آن که امنیت و حفاظت از رئیس جمهور [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] در سفرهای خارجی را برعهده دارد. [[اسرائیل|اسرائیل]] با موافقت و همکاری [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] دستگاههای الکترونیکی استراق سمع را در مرز ایران و [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] و دریای خزر کار گذاشته است. در سال 2003 توافقنامه ای به امضاء رسید که براساس آن [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] اطلاعات جمع آوری شده توسط ایستگاه راداری قبله در مورد تحرکات هوایی منطقه را در اختیار رژیم صهیونیستی استقرار پایگاه ماهواره [[جاسوسی|جاسوسی]] افق 4، در مرزهای ایران است.

[[اسرائیل|اسرائیل]] و آمریکا، [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] را ایستگاه مناسبی برای حمله به مراکز نظامی و هسته ای ایران می داند.

همچنین [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] در نتیجه بحران قره باغ به مدرنیزه کردن نیروهای ارتش خود همت گماشت. در این میان کارخانه های نظامی اسرائیل، تأمین کننده اصلی جنگنده های هوایی، توپخانه ها، ضد تانکها و صنایع ضد میکروبی [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] محسوب می شوند.

==مآخذ:==
#احمدی، حمید: '''''استراتژی [[اسرائیل|اسرائیل]] در جمهوری [[آذربایجان ـ اسرائیل، روابط |آذربایجان]] و آسیای مرکزی'''''، فصلنامهمطالعات خاورمیانه، شماره ششم، شماره 4، زمستان 1378.
#www.Jewishvrtuallib ary. rg/Jsource/vjw/Azerbaijan.ht ml.
#www.Jewishgen.org/cemetery/mem/azerbaijan.html.
#www.Jewishgen.org/cemetery/archive/
#2002/media/cjnc29apr02.htm.
#www.ncsj.org/Auxpages/021306Azerbaijan. shtml.
#www.washington institute.org/temeplate co5.php?CID=2287.
#www.export.gov.il/Eng/Aritcles/Article.asp?category ID=399. Article ID=3059.
#www.Gasandoil.com/goe/company/cneb 2547.htm.
#www.Trumpetamerica.org/060610 ta 2115.html.
#www.Jpost.com/Servlet/Satelite?cid=1139395 389804.

آذربایجان ـ اسرائیل، روابط - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Wikiadmin در ‏۱۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۳:۰۶

Wikiadmin: ۱ نسخه واردشده

Wikiadmin در ‏۱۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۴:۰۹

Wikiadmin: ۱ نسخه واردشده

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۱۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۳:۰۶
(بدون تفاوت)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۱۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۴:۰۹
(بدون تفاوت)